Một mũi vaccine – Ba tầng trách nhiệm với thú cưng, gia đình và xã hội
Nuôi một bé cún hay bé mèo không chỉ là cho bé ăn ngon, mua đồ chơi đẹp hoặc đưa bé đi Spa thường xuyên.
Tình yêu thật sự còn nằm trong những việc rất cơ bản nhưng có thể bảo vệ cả một cuộc đời: tiêm vaccine đầy đủ và tiêm phòng dại đúng lịch.
Một mũi tiêm nhỏ có thể giúp bảo vệ thú cưng trước những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm nguy cơ lây bệnh sang những bé khác và bảo vệ con người nếu chẳng may xảy ra sự cố cắn hoặc cào.
Đó không chỉ là chăm sóc thú cưng. Đó là trách nhiệm với chính mình, với gia đình và với cả cộng đồng.
Vì sao chó mèo cần được tiêm vaccine?
Cún và mèo, đặc biệt khi còn nhỏ, có thể mắc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Care, Parvo, viêm gan truyền nhiễm ở chó; giảm bạch cầu, Herpesvirus và Calicivirus ở mèo.
Một số bệnh diễn tiến rất nhanh, chi phí điều trị cao và không phải bé nào cũng có thể vượt qua.
Thú cưng không nhất thiết phải thường xuyên ra ngoài mới có nguy cơ mắc bệnh. Mầm bệnh có thể được mang về qua giày dép, quần áo, dụng cụ, môi trường chung hoặc khi bé tiếp xúc với một con vật khác.
Vaccine giúp hệ miễn dịch nhận diện và chuẩn bị khả năng chống lại tác nhân gây bệnh. Vaccine không bảo đảm thú cưng sẽ không bao giờ mắc bệnh, nhưng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh nặng, biến chứng và tử vong.
Tiêm phòng vì vậy không nên được xem là một khoản chi phát sinh. Đây là một phần trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe cơ bản và lâu dài cho thú cưng.
Bệnh dại không chỉ là chuyện của một chú chó hay mèo
Bệnh dại là bệnh truyền từ động vật sang người, thường qua nước bọt khi bị cắn, cào hoặc khi nước bọt tiếp xúc với vết thương hở và niêm mạc.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, chó có liên quan đến khoảng 99% số ca bệnh dại ở người trên toàn cầu. Khi virus đã xâm nhập hệ thần kinh và xuất hiện triệu chứng lâm sàng, bệnh dại gần như luôn gây tử vong. Tuy nhiên, đây lại là căn bệnh có thể phòng ngừa bằng tiêm vaccine cho vật nuôi, kiểm soát nguy cơ cắn và điều trị dự phòng kịp thời cho người bị phơi nhiễm. WHO – Thông tin về bệnh dại
Vì vậy, không thể nghĩ rằng:
“Bé chỉ ở trong nhà nên không cần tiêm.”
“Bé hiền lắm, không bao giờ cắn ai.”
“Năm trước đã tiêm rồi, chắc vẫn còn tác dụng.”
“Mèo không cần chích dại như chó.”
“Nếu bị cắn thì theo dõi vài ngày rồi tính.”
Ngay cả một bé hiền lành cũng có thể cắn hoặc cào khi đau đớn, hoảng sợ, bị giẫm trúng, gặp tai nạn hoặc bị một con vật khác tấn công.
Phòng dại không phải là nghi ngờ thú cưng của mình. Đó là chủ động bảo vệ bé trước một nguy cơ mà chúng ta không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Tiêm phòng là trách nhiệm với chính thú cưng
Các bé không thể tự chọn loại vaccine, ghi nhớ ngày tiêm hoặc tự đến cơ sở thú y.
Toàn bộ sự an toàn của bé phụ thuộc vào quyết định của người nuôi.
Khi nhận một thú cưng về nhà, chúng ta đồng thời nhận trách nhiệm:
Cho bé được khám sức khỏe phù hợp.
Hoàn thành các mũi vaccine cơ bản.
Tiêm phòng dại đúng thời điểm.
Lưu giữ sổ tiêm và ngày nhắc lại.
Không đưa bé chưa đủ miễn dịch đến môi trường có nguy cơ cao.
Không tự ý mua vaccine về tiêm khi không có chuyên môn bảo quản và sử dụng.
Nếu bỏ qua lịch tiêm, thú cưng có thể phải đối diện với một căn bệnh đáng lẽ đã có thể phòng ngừa.
Tiêm phòng là trách nhiệm với gia đình
Người tiếp xúc gần với thú cưng thường xuyên nhất chính là các thành viên trong nhà.
Trẻ nhỏ có thể ôm, hôn hoặc vô tình làm bé đau. Người lớn tuổi có thể phản ứng chậm khi thú cưng hoảng sợ. Một vết cào nhỏ đôi khi cũng dễ bị bỏ qua.
Tiêm phòng đầy đủ giúp giảm nguy cơ cho:
Trẻ em.
Người lớn tuổi.
Người có sức đề kháng yếu.
Người trực tiếp chăm sóc thú cưng.
Nhân viên Grooming, Spa, Hotel và bác sĩ thú y.
Khách đến chơi nhà.
Yêu thương thú cưng không chỉ là bảo vệ bé. Đó còn là bảo đảm sự hiện diện của bé luôn mang đến niềm vui và cảm giác an toàn cho những người xung quanh.
Tiêm phòng là trách nhiệm với cộng đồng người yêu thú cưng
Khi một chú chó hoặc mèo chưa được tiêm phòng gây ra sự cố cắn người, hậu quả không chỉ dừng lại ở chủ nuôi và nạn nhân.
Sự việc có thể khiến những người xung quanh thêm sợ hãi, mất thiện cảm và hình thành định kiến rằng thú cưng luôn nguy hiểm. Từ một trường hợp thiếu trách nhiệm, cả cộng đồng nuôi thú cưng văn minh có thể bị nhìn nhận tiêu cực.
Các bé khác có thể bị hạn chế xuất hiện ở chung cư, công viên, quán cà phê hoặc những không gian công cộng chỉ vì một số chủ nuôi không tuân thủ các nguyên tắc an toàn.
Vì vậy, người nuôi có trách nhiệm cần:
Tiêm phòng dại đầy đủ và đúng lịch.
Giữ giấy hoặc sổ xác nhận tiêm phòng.
Dùng dây dắt khi đưa chó ra ngoài.
Sử dụng rọ mõm phù hợp tại nơi công cộng khi cần thiết.
Không để thú cưng tự do tiếp cận người lạ.
Chủ động quản lý những bé có hành vi phòng vệ hoặc dễ kích động.
Chịu trách nhiệm nếu thú cưng gây ra sự cố.
Mỗi thú cưng được tiêm phòng đầy đủ là thêm một sự bảo vệ cho cộng đồng và thêm một minh chứng rằng người nuôi Pets là những người sống có trách nhiệm.
Lịch tiêm vaccine cho chó thế nào mới đúng?
Lịch dưới đây là khung tham khảo dựa trên hướng dẫn của Hiệp hội Thú y Thú nhỏ Thế giới. Lịch thực tế phải được bác sĩ thú y điều chỉnh theo loại vaccine, tuổi, tiền sử tiêm, sức khỏe và nguy cơ tiếp xúc của từng bé.
Giai đoạn Lịch tiêm tham khảo
Từ 6–8 tuần tuổi Bắt đầu vaccine cơ bản phòng các bệnh nguy hiểm như Care, Parvo và Adenovirus
Đến ít nhất 16 tuần tuổi Tiêm nhắc vaccine cơ bản mỗi 3–4 tuần; môi trường nguy cơ cao có thể cần tiếp tục đến 20 tuần
Từ khoảng 12 tuần tuổi Có thể bắt đầu vaccine dại nếu sản phẩm được phép sử dụng ở độ tuổi này và bác sĩ xác nhận bé đủ điều kiện
Khoảng 6–12 tháng sau loạt đầu Khám và tiêm nhắc theo loại vaccine, hồ sơ của bé và hướng dẫn bác sĩ
Chó trưởng thành Đánh giá vaccine định kỳ; vaccine dại tại Việt Nam cần được nhắc hằng năm theo khuyến cáo thú y và hướng dẫn của loại vaccine đang sử dụng
Theo hướng dẫn WSAVA, các vaccine lõi cho chó con nên được bắt đầu không sớm hơn 6 tuần và lặp lại mỗi 3–4 tuần đến ít nhất 16 tuần tuổi. Sau loạt vaccine đầu, thời điểm nhắc lại phụ thuộc loại vaccine, thời gian bảo hộ được cấp phép và nguy cơ của từng bé. WSAVA – Bảng vaccine dành cho chó
Lịch tiêm vaccine cho mèo thế nào mới đúng?
Giai đoạn Lịch tiêm tham khảo
Từ 6–8 tuần tuổi Bắt đầu vaccine cơ bản phòng giảm bạch cầu, Herpesvirus và Calicivirus
Đến ít nhất 16 tuần tuổi Tiêm nhắc mỗi 3–4 tuần; mèo có nguy cơ cao có thể cần tiếp tục đến 20 tuần
Từ khoảng 12 tuần tuổi Cân nhắc tiêm phòng dại theo độ tuổi được ghi trên vaccine và hướng dẫn của bác sĩ
Khoảng 6–12 tháng sau loạt đầu Khám và tiêm nhắc để củng cố miễn dịch
Mèo trưởng thành Bác sĩ đánh giá nguy cơ sống trong nhà, ra ngoài, lưu trú Hotel hoặc tiếp xúc nhiều mèo
để lập lịch phù hợp; phòng dại vẫn cần nhắc đúng hạn
WSAVA khuyến nghị vaccine lõi cho mèo con bắt đầu từ khoảng 6 tuần tuổi và được nhắc mỗi 3–4 tuần đến ít nhất 16 tuần tuổi. Những vaccine khác như FeLV cần được chỉ định dựa trên tuổi và nguy cơ tiếp xúc. WSAVA – Bảng vaccine dành cho mèo
Vì sao lịch tiêm của mỗi bé có thể khác nhau?
Không nên chỉ ghi nhớ một cách máy móc rằng chó phải tiêm “5 bệnh”, “7 bệnh” hay mèo phải tiêm một số mũi cố định.
Tên thương mại và số bệnh ghi trên vaccine có thể khác nhau giữa các hãng. Lịch tiêm còn phụ thuộc vào:
Tuổi bắt đầu tiêm.
Kháng thể nhận từ mẹ.
Bé đã tiêm mũi nào trước đó hay chưa.
Loại vaccine và thời gian bảo hộ được cấp phép.
Sức khỏe tại thời điểm tiêm.
Môi trường sống và mức độ tiếp xúc.
Bé có đi Spa, Grooming, Hotel, công viên hoặc thường xuyên gặp thú cưng khác không.
Quy định và tình hình dịch tễ tại địa phương.
Vì vậy, sổ tiêm và tem vaccine cần được lưu giữ đầy đủ. Không nên tự ước lượng hoặc tiêm lại chỉ dựa trên trí nhớ.
Tại Việt Nam, cơ quan y tế khuyến cáo chó mèo cần được tiêm vaccine phòng dại đầy đủ và tiêm nhắc lại hằng năm theo hướng dẫn của ngành thú y. Báo Chính phủ – Khuyến cáo phòng chống bệnh dại
Trước và sau khi tiêm, người nuôi cần lưu ý gì?
Trước khi tiêm:
Thông báo đầy đủ tuổi, tiền sử bệnh và lịch tiêm trước đó.
Cho bác sĩ biết nếu bé đang dùng thuốc, mang thai hoặc từng phản ứng với vaccine.
Để bác sĩ khám và xác nhận tình trạng sức khỏe.
Không tự ý tiêm khi bé đang có biểu hiện bất thường.
Sau khi tiêm:
Theo dõi bé theo thời gian cơ sở thú y hướng dẫn.
Hạn chế vận động quá sức và tắm ngay sau tiêm nếu bác sĩ khuyến cáo.
Ghi lại ngày tiêm và đặt lịch nhắc mũi tiếp theo.
Liên hệ bác sĩ nếu bé khó thở, sưng mặt, nôn nhiều, lừ đừ bất thường, co giật hoặc có phản ứng nghiêm trọng.
Nếu bị chó hoặc mèo cắn, cào thì phải làm gì?
Dù thú cưng đã được tiêm phòng, người bị cắn hoặc cào vẫn cần xử lý nghiêm túc:
Rửa kỹ vết thương dưới vòi nước với xà phòng trong ít nhất 15 phút.
Sát khuẩn phù hợp nếu có.
Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá và chỉ định vaccine hoặc huyết thanh kháng dại khi cần.
Cung cấp thông tin về con vật và hồ sơ tiêm phòng cho nhân viên y tế.
Phối hợp theo dõi con vật theo hướng dẫn của cơ quan y tế và thú y.
Không đắp lá, không dùng mẹo dân gian và không chờ đến khi con vật có biểu hiện bất thường mới đi khám. WHO nhấn mạnh rằng xử lý vết thương và điều trị dự phòng kịp thời có thể ngăn virus dại đi vào hệ thần kinh. WHO – Phòng ngừa và xử lý bệnh dại ở người
Đừng để tình yêu chỉ dừng lại ở những cái ôm
Một người chủ có trách nhiệm không chỉ xuất hiện khi thú cưng khỏe mạnh, đáng yêu và vui vẻ.
Trách nhiệm còn nằm trong những việc âm thầm:
Nhớ ngày tiêm.
Giữ sổ vaccine.
Đưa bé đi khám đúng lịch.
Quản lý bé an toàn khi ra ngoài.
Không để sự chủ quan của mình trở thành rủi ro cho người khác.
Vaccine bảo vệ thú cưng.
Vaccine phòng dại bảo vệ con người.
Ý thức của người nuôi bảo vệ hình ảnh của cả cộng đồng yêu Pets.
Hãy tiêm vaccine và phòng dại đầy đủ cho chó mèo. Bởi yêu thương đúng nghĩa luôn đi cùng hiểu biết, kỷ luật và trách nhiệm.
Hachiko Pet Shop – Cùng xây dựng một cộng đồng yêu thú cưng an toàn, văn minh và có trách nhiệm.
